Kadir Gecesi anlamı ve önemi nedir? Kadir Gecesi Ramazan ayının kaçıncı günüdür?

Kadir Gecesi anlamı ve önemi vatandaşlar tarafından merak ediliyor. Kadir Gecesi'nin önemi "Şüphesiz, o Kur'ân'ı Kadir Gecesinde indirdik. Bilir misin, Kadir Gecesi nedir? Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır." ayetinde de görülmektedir. Kadir Gecesi, gelecek seneye kadar kulların rızıkları, ecelleri ve diğer durumları yazılır, ayrıntılı bir şekilde belirlenir. Kadir gecesi denmesinin sebebi, Kur’ân’ın indirilmeye başlanmasının bu gece takdir edilmiş olmasıdır. İşte Kadir Gecesi'nin anlam ve önemi.

Eklenme: Son Güncelleme:
Kadir Gecesi anlamı ve önemi nedir? Kadir Gecesi Ramazan ayının kaçıncı günüdür?

Müslümanlar tarafından kutlanan kutsal gecelerden en önemlisi ise Kadir Gecesi'dir. Kadir Gecesi, diğer kutsal gecelerden farklı olarak bizzat Kuran'da işaret edilmiş ve bin aydan daha hayırlı olduğu vurgulanmıştır.42 Müslümanlar kandil gecelerini bireysel ya da toplu bir şekilde ibadet ederek geçilir.

Kadir gecesinin tespiti, hem insanlık ve hem de İslam âlemi için önem arz etmektedir. Zira bu gün, son ilahi metin olan Kur'ân'ın, insanlık âlemi ile buluştuğu özel bir gündür. Kanaatimizce bu günün miladi olarak tespiti inanan insanlar için ciddi bir anlama sahiptir. Yine, tespit edilecek olan tarihin sahih rivayetlerde dile getirilen son on günün içerisindeki tek geceye ve pazartesi gününe dair rivayetlerle mutabık olup olmadığı önem arz etmektedir.  

Sözlükte “hüküm, takdir, şeref, yücelik” gibi anlamlara gelen “kadr/kadir” Kur'ân-ı Kerîm'in 97. suresinin ve Kur'ân'ın indirilmeye başlandığı gecenin özel ismi olmuştur. Ayetler, Kur'ân'ın nüzûlünün hem Kadir gecesinde 
hem de Ramazan ayında vaki olduğunu ifade etmişlerdir. Kadir gecesine dair ayet şöyledir: “Biz Kur'ân'ı Kadir gecesinde indirmeye başladık” Ramazan ayına dair ayet ise şöyledir: “ “Ramazan ayı ki o ay içerisinde Kur'ân indirildi.”4 Duhân sûresinde ise şöyle ifade edilmiştir: “Biz onu (Kur'ân'ı) mübarek bir gecede indirdik” 5. Zikredilen ayetler, Kur'ân-ı Kerîm'in Ramazan ayı içerisinde bulunan Kadir gecesinde indirildiğini açıkça beyan etmektedir 

Kadir gecesi “genellikle “hüküm gecesi” “olarak anlamlandırılmıştır. Bu hükmün ne olduğu konusunda ilk olarak dile getirilen açıklamalar Duhân sûresi/Berat gecesi bağlamında olmuştur. Müfessirlere göre bu gece, gelecek seneye kadar kulların rızıkları, ecelleri ve diğer durumları yazılır, ayrıntılı bir şekilde belirlenir. Bu yazılım veya belirlemenin Levh-i Mahfûz'dakine uygun olarak yazılmasına Berat gecesi başlanıp, Kadir gecesi bitirildiği de ifade olunmuştur. Fahreddin Râzî (ö. 606/1210), bu gece ölüm, rızık vb. şeylerin takdir edilmesinden dolayı veya bu gecenin haiz olduğu şeref ve kudrete binaen böylece isimlendirildiğini beyan etmiştir. 

Duhân sûresinin, her hikmetli işin ayrılmasından bahseden ayetlerine dair kanaatlerden önce, sözü geçen ayetlerin anlamını zikretmemiz uygun olacaktır, şöyle ki: “Doğrusu Biz, insanları uyarmaktayız. Katımızdan bir buyrukla, her hikmetli işe o gecede hükmedilir. Doğrusu Biz öteden beri peygamberler göndermekteyiz” Ayetlerde, konumuza esas teşkil eden ibarenin öncesi ve sonrası önem arz etmektedir 

Allah, Kur'ân ile her hikmetli işi birbirinden tefrik etmiş ve son “inzâr” ve “irsâl” Kur'ân vasıtasıyla olmuştur. Kur'ân'ın nüzûlü de “mübarek gece” olan Kadir gecesinde başlamıştır. Kadir gecesi denmesinin sebebi, Kur'ân'ın indirilmeye başlanmasının bu gece takdir edilmiş olmasıdır.  

Kadir gecesinin tespiti hususunda iki farklı görüş vardır. İlk kanaate göre bu gecenin tespiti mümkün değildir. Diğer görüşe göre Kadir gecesinin zamanını tespit etmek mümkündür fakat bu tespiti yapabilmek için tavzih edilmesi gereken bazı hususlar vardır.  

Kadir gecesinin tespitinin mümkün olmadığı kanaatinde olanların birkaç delili vardır. Bunları şöylece zikredebiliriz: Kadir gecesinin hem günü ve hem de tarihine dair çelişkili rivayetler vardır. Dolayısıyla, hem günü hem de tarihi hususunda tenakuz bulunan bir günün tespiti muhal olur. Kadir gecesinin gününe dair tenakuz iki gün üzerinde olmuştur ki, bu günlerden ilki pazartesidir. Hz. Peygamber (a.s) doğduğu ve peygamber olarak görevlendirildiği günün pazartesi olduğunu ifade etmiştir.Diğer kanaate göre Kadir gecesi cuma gününe tekabül etmiştir. Zira, cuma günü İslam nezdinde kıymetli bir gündür. Bu kanaati savunanlara göre, Hz. Peygamber'in doğumunun ve elçilikle görevlendirilmesinin başladığı günün pazartesi olduğuna dair rivayetin sıhhati şüphelidir. 

Kadir gecesinin cuma olarak mütalaa edilmiş olmasının diğer bir sebebi, Kadir gecesinin, Bedir gazvesinin yapıldığı güne tekabül ettiğine dair rivayetlerdir.Bilhassa erken dönem siyer müellifleri Enfal sûresinin Bedir 
savaşından bahseden 41. ayetini Kadir gecesine hamlederek yorumlamışlar ve bu gecenin de 17 Ramazan Cuma gününe tekabül ettiğini ifade etmişlerdir. Enfal sûresinin söz konusu ayeti mealen şöyledir: “Eğer Allah'a ve hak ile bâtılın ayrıldığı gün, iki ordunun birbiri ile karşılaştığı gün (Bedir savaşında) kulumuza indirdiğimize inanmışsanız, bilin ki, ganimet olarak aldığınız herhangi bir şeyin beşte biri Allah'a, Resulüne, onun akrabalarına yetimlere, yoksullara ve yolcuya aittir.” Bu ayette ibaresindeki” indirdiğimiz kulumuza günü furkan geçen “yevme'l-furkan” Kadir gecesi olarak tefsir edilmiştir 

Kadir gecesinin tespitinin mümkün olmadığı kanaatinde olanların diğer bir delili, Kadir gecesinin ayın kaçıncı günü olduğuna dair belirsizliktir 

Kadir gecesi, son ilahi mesajın ilk pasajlarının insanlık ile buluştuğu kıymetli bir zaman dilimidir. Hem tüm insanlık için, hem de Müslümanlar için, tarihte vuku bulduğu kesin olan bu zamanın bilinmesi önem arz etmektedir. Fakat çoğu müellif bu gecenin zamanına dair elimizde ihtilaflı veriler olmasından yola çıkarak, bu gecenin zamanının tespitinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Diğer kanaate göre bu gecenin tespiti mümkün olmakla birlikte, tespiti yapabilmek için tavzih edilmesi gereken bazı konular vardır. Kadir gecesinin tespitinde karşımıza çıkan en önemli engel nesi ameliyesidir. Kimine göre bu ameliyenin sebebi, haram aylarda savaş yapabilmek 
için ayların yerini değiştirmedir. Diğer sebep ise hacc aylarını bahar mevsiminde sabitlemek için şemsî-kamerî yıl arasındaki gün farkını izaledir. Amacı gibi, nesî' ameliyesinin nasıl uygulandığı hususunda da ihtilaf vardır. 
Kadir gecesinin miladi tarihini tespit etme denemesi yapan birkaç müellif vardır. Bu isimlerden Muhammed Hamidullah, hicret öncesi bir tarihin tespitinde nesî' ameliyesinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etmiştir. 

Muhammed Hüseyin Casnazânî ise cahiliye araplarının tarihin belli bir döneminde uyguladıkları, uygulanış amacı ve usulü belli olmayan söz konusu ameliyenin hicret öncesi bir tarihin tespitinde esas alınamayacağını savunmuştur. Kanaatimizce,uygulanma amacı ve usulüne dair bilgimiz olmayan ve Kur'ân tarafından yanlış olduğu ifade edilen bir olgunun, Kur'ân'ın nüzûlünün başlangıcının tespitinde esas alınması gerektiği isabetli bir görüş değildir. 

Kadir gecesinin tespitine dair denemeler yapan müelliflerin ihtilaf ve ittifak ettikleri hususları topluca değerlendirmek suretiyle farklı bir deneme yapmayı amaçlayan çalışmamızda bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Kadir gecesinin tespitinde istinat edebileceğimiz kesin ve muhtemel bazı veriler vardır. Söz konusu kesin ve muhtemel verileri nesî' ameliyesini göz önünde bulundurmadan değerlendirerek bir tarih tespitinde bulunmak mümkündür. Elimizdeki kesin verileri değerlendirmek suretiyle 25 Ağustos 610 Salı gününe ulaşırız. Bu tarihi, ihtimallerle birlikte değerlendirdiğimizde beş tane sonuca ulaşırız. Bu ihtimallerin sonuçlarından üç tanesi Ramazan ayının son on gününün çift gecelerine (25- 26/27-28) tekabül etmiştir. Söz konusu tarihlerle alakalı olarak, bize şazz dahi olsa herhangi bir rivayet ulaşmamıştır. İki ihtimalin sonucu ise üzerinde ittifak olduğu ifade edilen pazartesi gününe ve en çok kabul gören 27. geceye tekabül etmektedir.çoğu müellif bu gecenin zamanına dair elimizde ihtilaflı veriler olmasından yola çıkarak, bu gecenin zamanının tespitinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Diğer 
kanaate göre bu gecenin tespiti mümkün olmakla birlikte, tespiti yapabilmek için tavzih edilmesi gereken bazı konular vardır. 

Kadir gecesinin tespitinde karşımıza çıkan en önemli engel nesi ameliyesidir. Kimine göre bu ameliyenin sebebi, haram aylarda savaş yapabilmek için ayların yerini değiştirmedir. Diğer sebep ise hacc aylarını bahar mevsiminde sabitlemek için şemsî-kamerî yıl arasındaki gün farkını izaledir. Amacı gibi, nesi ameliyesinin nasıl uygulandığı hususunda da ihtilaf vardır. 

Kadir gecesinin miladi tarihini tespit etme denemesi yapan birkaç müellif vardır. Bu isimlerden Muhammed Hamidullah, hicret öncesi bir tarihin tespitinde nesî' ameliyesinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etmiştir. Muhammed Hüseyin Casnazânî ise cahiliye araplarının tarihin belli bir döneminde uyguladıkları, uygulanış amacı ve usulü belli olmayan söz konusu ameliyenin hicret öncesi bir tarihin tespitinde esas alınamayacağını savunmuştur. Uygulanma amacı ve usulüne dair bilgimiz olmayan ve Kur'ân tarafından yanlışolduğu ifade edilen bir olgunun, Kur'ân'ın nüzûlünün başlangıcının tespitinde esas alınması gerektiği isabetli bir görüş değildir. 

Kadir gecesinin tespitine dair denemeler yapan müelliflerin ihtilaf ve ittifak ettikleri hususları topluca değerlendirmek suretiyle farklı bir deneme yapmayı amaçlayan çalışmamızda bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Kadir gecesinin tespitinde istinat edebileceğimiz kesin ve muhtemel bazı veriler vardır. Söz konusu kesin ve muhtemel verileri nesi ameliyesini göz önünde bulundurmadan değerlendirerek bir tarih tespitinde bulunmak mümkündür. Elimizdeki kesin verileri değerlendirmek suretiyle 25 Ağustos 610 Salı gününe ulaşırız. Bu tarihi, ihtimallerle birlikte değerlendirdiğimizde beş tane sonuca ulaşırız. Bu ihtimallerin sonuçlarından üç tanesi Ramazan ayının son on gününün çift gecelerine (25- 26/27-28) tekabül etmiştir. Söz konusu tarihlerle alakalı olarak, bize şazz dahi olsa herhangi bir rivayet ulaşmamıştır. İki ihtimalin sonucu ise üzerinde ittifak olduğu ifade edilen pazartesi gününe ve en çok kabul gören 27. geceye tekabül etmektedir. 

Kaynak: Bayram Ayhan

Kadir Gecesi anlamı Kadir Gecesi önemi kadir gecesi ne zaman